Xhevit Daci, Qytetari i Nderit, qė dha jetėn nė emėr tė jetės
Nga Zef Rrozhani
Para
pak ditėsh dibranėt zhvilluan njė aktivitet jo tė zakontė. Pas 30
vitesh rėnie nė krye tė detyrės, Xhevit Daci u shpall "Qytetar Nderi "
i komunės Reē. Atėherė, mė 29 dhjetor 1978, kur po dėrgonte njė tė
sėmurė qė kėrkonte ndihmė tė kualifikuar nė spitalin e Peshkopisė,
doktor Xhaviti aksidentohet nga autoambulanca, qė doli nga rruga nė
Shtyllė tė Vlade dhe vdiq nė spitalin e Peshkopisė mė 31 dhjetor 1978.
Me
kėtė rast nė vendin e ngjarjes, nė Shtyllė tė Vlade, u vendos njė
memorial, nė ceremoninė e tė cilit morėn pjesė banorė tė Reēit dhe
familjarė, para tė cilėve pėr jetėn dhe veprėn heroike tė Xhavitit foli
z.Han Marku, kryetar i Kėshillit tė Komunės Reē.
Mė pas, nė
Pallatin e Kulturės, Qendrėn e Edukimit dhe Komunikimit, nė Peshkopi,
njė ceremoni tė veēantė, ku morėn pjesė qytetarė tė Peshkopisė,
familjarė dhe drejtues vendorė, familjes sė tė ndjerit iu dorėzua
titulli "Qytetar Nderi", akorduar pas vdekjes, me rastin e ditėlindjes
sė tij .
Nė kėtė ceremoni, pėr jetėn dhe veprėn sublime e humane
tė Xhavit Dacit, folėn z.Halil Robi -ish drejtues vendor, bashkėkohės i
Xhavitit, Halil Begu-Sekretar i Pėrgjithshėm Prefekturės Dibėr, z.Ilir
Krosi -kryetar i Bashkisė Peshkopi, z.Pajtim Gjiza-drejtor i Drejtorisė
sė Shėndetit Publik Dibėr, z.Ardian Bitri-drejtor i Spitalit Peshkopi,
z.Dilaver Ēorja mjek, z.Stefan Roēi-intelektual, etj. tė cilėt thanė se
vlerėsimi i figurės dhe i aktit tė rėnies nė krye tė detyrės sė Xhavit
Dacit, tek koka e tė sėmurit, edhe pse i vonuar, ėshtė i merituar dhe
se ky akt duhet tė frymėzojė tė gjithė bluzat e bardha pėr t'u shėrbyer
pacientėve me ndėrgjegje, pėrkushtim dhe duar tė pastra.
Z.Rufat
Shoti -kryetar i komunės Reē i dorėzoi Vjollcės, vajzės sė tė ndjerit,
titullin "Qytetar Nderi" akorduar Xhevitit poas vdekjes, me rastin e
ditėlindjes. Ne emėr tė familjes, duke marrė titullin, tė pranishmit i
pėrshėndeti vajza e Xhavitit -Vjollca Dac , financiere.
Pastaj, pėr tė pranishmit u dha njė koktej.
Para
shumė vitesh mora pėrsipėr tė shkruaj pėr njė person qė nė mėnyrė
aksidentale kishte rėnė nė krye tė detyrės . Kjo ndodhi pas tre vitesh
nga vdekja e tij. Kur shkova nė familjen e tė ndjerit, nė njė fshat
malor, ku motra e tij rridhte vetėm lotė e mjekra i dridhej ,
stilolapsi nuk mė bindej e shkronjat mė dilnin hieroglifė. Kur i
mbarova shėnimet e motra e merr bllokun tim ta lexoj dhe kur mbaroi sė
lexuari bllokun e shėnimeve ma kthej tė bėrė qull nga lotėt e nxehtė tė
saj, se jeta ėshtė me tė vėrtetė e shtrenjtė dhe e dhimbsur.
Kėshtu,
keq u ndjeva kur mora stilolapsin tė shkruaj edhe pėr Xhavit Dacin,
doktorin e sllovasve, kaladodasve, kalisasve, vilasve, reējanėve e
derjanėve, qė ka rėnė kėtu e tridhjetė mė parė nė krye tė detyrės, tek
koka e tė sėmurit.
Xhavit Mehdi Daci, u lind mė 21 mars 1940, nė
Zall-Kalis tė lokalitetit tė Sllovės, nė rrethin e Dibrės, njė familje
tė shquar pėr atdhetari e patriotizėm. Kush nuk ka dėgjuar pėr
kryetrimin e Kalisit, tė Lumės e tė Shqipėrisė Verilindore, Mahmut
Dacin me dy varre-njėrin pa kokė nė Kodėr tė Sejmene nė Kalis dhe kokėn
nė sarajet e Sulltanit nė Stamboll. Ai, pėr luftėrat e tij tė
pandalshme kundėr perandorisė mė tė madhe tė kohės, rreth 40 vjeēare,
pa kompromis e me vetmohim, ėshtė pėrjetėsuar nė dhjetėra kėngė dhe
ėshtė kthyer nė legjendė. Edhe gjyshi i Xhavitit, Sulejman Daci, nė
krye tė njėqind luftėtarėve tė disa fiseve u vu nė mbrojtje tė Lidhjes
Shqiptare tė Prizrenit dhe u vra nė vitin 1914, nė krah tė forcave tė
Haxhi Qamilit, nė krye tė luftėtarėve Ujė e m'Ujės, kundėr tradhtarit
Esad Pasha. Ai, sė bashku me Ali Dacin, ėshtė varrosur diku, nė
Shqipėri tė Mesme, ku nuk i dihet as varri. Ndaj ninulla e parė pėr
Xhavitin qenė kėngėt e trimėrisė qė kėndoheshin nė dasma dhe historitė
trimėrore qė pėrmendeshin odė mė odė nė zijafete nė tėrė Lumėn e
Dibrėn. Kėto ninulla rritėn e kultivuan tek ai virtytet e tė parėve tė
tij. Shembull e edukator i pėrkryer pėr Xhavitin qe edhe jeta dhe
veprimtaria e babait tė tij, Mehdi Daci, ushtarakut akademik tė
talentuar, qė kishte kryer studimet ushtarake nė Romė, Itali, pasi
kishte pėrfunduar Internatin e Krumės e gjimnazin e Shkodrės me Fadil
Hoxhėn, Xhevit Nimanin, Sali Manin, etj. Mehdiu, me mbarimin e
studimeve u kthye nė atdhe dhe shėrbeu si oficer nė Rojen Kufitare tė
Mbretėrisė dhe Guardia di Financa tė Italisė, deri nė fund tė vitit
1943. Ai, fill pas ēlirimit, mė 23 dhjetor 1944, hapi shkollėn e parė
nė Kalis. Pastaj ai punoi si mėsues nė Sllovė, Zall-Dardhė, Ceren tė
Kalasė sė Dodės, Shumbat e Klobēisht tė Dibrės deri nė vitin 1954, kur
u pushua nga puna pėr fatin se ai kishte mbaruar shkollėn jashtė vendit.
Shkollimi
Xhaviti
shkollėn 7 vjeēare e kreu nė Sllovė me rezultate tė shkėlqyera. Pastaj
me rezultate tė shkėlqyera kreu edhe Politeknikumin Mjekėsor Nė Tiranė
dhe vazhdoi studimet nė Fakultetin e Mjekėsisė nė Tiranė. Edhe kėtu qe
ndėr mė tė mirėt studentė, kurdoherė i dashur dhe i sjellshėm me tė
gjithė. Nga vetė natyra qe i zgjuar dhe inteligjent. Por, edhe
studionte shumė. Ėndrra e tij pėr t'u bėrė mjek, qė tė shėronte
njerėzit, mori udhė. Por, dreqi kur nuk ka punė tjetėr, hap defterėt e
vjetėr. Dhe, ato i hap defterė sė prapthi.
Dashakėqijtė nuk
duronin qė i biri " i "reaksionarit" dhe i "armikut tė klasės" tė
cenuar nga "Reforma Agrare" e vitit 1946, tė bėhej mjek. Dhe u sulėn tė
"prisnin" atė filiz tė njomė qė po rritej e burrėrohej, si ia kishte
hije fisi e dera . Dhe, ligėsia e bėri punėn e vet. Nė vend tė
auditorėve Xhavitit i treguan kazermat e njė reparti
ushtarak-regjimenti kundėrajror, tre vjeēar. ... I ati u pėrpoq ta
rikthejė nė fakultet, por qe e pamundur. Ai kreu shėrbimin e plotė
ushtarak nė vend tė fakultetit. Tė pabesueshmit i besohej "roja e
qiellit".... Kėtu, nė repart, shpejt u bė i njohur pėr shkollėn qė
kishte dhe pėr kulturėn e zgjuarsinė qė e dallonte. Prandaj komanda e
ngarkon me kryerjen e detyrės sė infermierit tė repartit. Gjatė kėsaj
kohe, falė shoqėrisė sė tij, u specializua dhe pėr otorino-laringolog,
specialitet qė e kreu shumė mirė deri
